เอลนีโญกลับมาแล้ว! WMO เตือนรุนแรงทั่วโลก ไทยต้องเตรียมรับมือวิกฤตความร้อน

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ออกโรงเตือนถึงการกลับมาของปรากฏการณ์ เอลนีโญ ซึ่งอาจเริ่มต้นขึ้นในช่วงเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม และคาดการณ์ว่าจะเป็นเหตุการณ์ที่มีความรุนแรงอย่างมาก ส่งผลให้อุณหภูมิพื้นผิวโลกพุ่งสูงขึ้น "เกือบทุกที่" และอาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ปีนี้กลายเป็นหนึ่งในปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์

เอลนีโญคืออะไรและผลกระทบที่คาดการณ์ทั่วโลก

เอลนีโญคือปรากฏการณ์ธรรมชาติที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกอุ่นขึ้นผิดปกติ ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศและรูปแบบสภาพอากาศทั่วโลก โดย WMO ระบุว่าสัญญาณทั้งหมดบ่งชี้ถึงความรุนแรงของปรากฏการณ์นี้ แม้จะลังเลที่จะใช้คำว่า "ซูเปอร์เอลนีโญ" ก็ตาม

ผลกระทบของเอลนีโญที่กำลังจะมาถึงนี้จะสร้างความปั่นป่วนอย่างมากต่อสภาพอากาศโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอเมริกาเหนือตอนใต้ อเมริกากลาง และแคริบเบียน รวมถึงยุโรปและแอฟริกาเหนือ ที่จะได้รับผลกระทบจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นและปริมาณน้ำฝนที่เปลี่ยนแปลงไป WMO ยังคาดการณ์ว่าเอลนีโญจะเพิ่มโอกาสเกิดความร้อนสูงเป็นประวัติการณ์ ภัยแล้ง ไฟป่า และเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้วอื่น ๆ อีกด้วย

ไทยเผชิญวิกฤตความร้อน: บทเรียนจากเอลนีโญที่ผ่านมา

ประเทศไทยเองก็ได้รับผลกระทบจากปรากฏการณ์เอลนีโญอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในช่วงปีที่ผ่านมา ข้อมูลจาก Rocket Media Lab ชี้ว่า ปี 2567 เป็นปีที่ร้อนที่สุดในประวัติการณ์ในรอบ 74 ปี ส่วนหนึ่งเป็นผลจากเอลนีโญที่เกิดขึ้นระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2566 ถึงเมษายน 2567

ในปี 2567 หลายจังหวัดในประเทศไทยเผชิญกับสภาวะวิกฤตความร้อนรุนแรงที่สุด โดยมีถึง 55 จังหวัดที่อุณหภูมิสูงสุดรายวันเกิน 40 องศาเซลเซียส เดือนเมษายนของปีดังกล่าวเป็นช่วงที่หลายจังหวัดร้อนจัดยาวนานต่อเนื่อง อาทิ กาญจนบุรี แม่ฮ่องสอน ลำปาง และลำพูน นอกจากนี้ กรุงเทพฯ ยังต้องเผชิญกับปัญหาเกาะความร้อนในเมือง (Urban Heat Island) ที่ทำให้เมืองมีอุณหภูมิสูงกว่าพื้นที่รอบนอกอย่างชัดเจน

มาตรการรับมือและการเตรียมพร้อมของประเทศไทย

เพื่อรับมือกับสถานการณ์เอลนีโญที่กำลังจะเกิดขึ้น รัฐบาลไทยได้เตรียมมาตรการเชิงรุกหลายด้าน:

• กระทรวงเกษตรและสหกรณ์: ได้สั่งการให้กรมชลประทานและกรมฝนหลวงและการบินเกษตร ใช้ 4 ยุทธศาสตร์สำคัญคือ “กักเก็บ-เติมน้ำ-ปรับเปลี่ยน-เฝ้าระวัง” เพื่อบริหารจัดการน้ำ ปฏิบัติการฝนหลวง ส่งเสริมการปลูกพืชใช้น้ำน้อย และเตรียมมาตรการเยียวยาเกษตรกร โดยคาดว่าฤดูฝนปี 2569 จะมีปริมาณฝนน้อยกว่าปกติ และเอลนีโญจะทวีความรุนแรงในปี 2570
• การผลักดัน พ.ร.บ. ป่าชุมชน: เป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญที่รัฐบาลเร่งผลักดัน เพื่อสร้างโมเดล “คนอยู่กับป่า” อย่างยั่งยืน ซึ่งจะช่วยให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการรักษาป่า และได้รับประโยชน์จากรายได้คาร์บอนเครดิตมากขึ้น สิ่งนี้ไม่เพียงช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตคนในท้องถิ่น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ไขปัญหาสภาพภูมิอากาศในระยะยาว

เตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลง

ปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังจะมาถึงนี้ย้ำเตือนให้เราเห็นถึงความสำคัญของการเตรียมพร้อมและการปรับตัว ทั้งในระดับบุคคล ชุมชน และประเทศ เพื่อลดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับชีวิต ทรัพย์สิน และภาคส่วนสำคัญอย่างเกษตรกรรม การติดตามข่าวสารจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด จะช่วยให้เราสามารถผ่านพ้นวิกฤตสภาพอากาศนี้ไปได้อย่างยั่งยืน