พ.ร.ก.กู้ 4 แสนล้าน: แสงสว่างหรือภาระเศรษฐกิจไทยในอนาคต?

ท่ามกลางความท้าทายทางเศรษฐกิจที่ประเทศไทยกำลังเผชิญอยู่ "พระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินไม่เกิน 400,000 ล้านบาท" ได้กลายเป็นประเด็นร้อนที่ถูกจับตามองจากทุกภาคส่วน ด้วยวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาวิกฤตพลังงานและขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน รวมถึงการเยียวยาค่าครองชีพของประชาชน แต่การเดินหน้าของมาตรการนี้ได้ก่อให้เกิดคำถามและความกังวลถึงผลกระทบในระยะยาวต่อเศรษฐกิจไทย.

รัฐบาลยืนยันความจำเป็นเร่งด่วน

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้เน้นย้ำว่า การออก พ.ร.ก.กู้เงินฉบับนี้ถือเป็นเรื่องของ "ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ" และเป็นเรื่องจำเป็นเร่งด่วน เพื่อรับมือกับวิกฤตปากท้อง ค่าครองชีพ และพลังงานที่ทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ ซึ่งแตกต่างจากวิกฤตปี 2540 ที่เป็นวิกฤตค่าเงิน การไม่ดำเนินการในวันนี้อาจนำไปสู่วิกฤตหลายระลอก ทั้งวิกฤตสงคราม ราคาพลังงาน ต้นทุน และค่าครองชีพที่สูงขึ้น ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจขนาดเล็กและการจ้างงานในที่สุด.

ธปท. ชี้ผลบวกแต่แฝงความเสี่ยง

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ประเมินว่า พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ซึ่งแบ่งเป็นสองส่วน (2 แสนล้านบาทแรกเพื่อกระตุ้นการบริโภค เช่น โครงการคนละครึ่ง และอีก 2 แสนล้านบาทเพื่อเปลี่ยนผ่านพลังงาน) จะช่วยดัน GDP ปี 2569 ให้โตเพิ่มขึ้น 0.6% จากกรณีฐาน 1.5% โดยมีผลกระทบต่อเงินเฟ้อเพียงเล็กน้อย เนื่องจากอุปสงค์ในประเทศยังเปราะบางและผู้ประกอบการยังคงเน้นการจัดโปรโมชันเพื่อรักษาแรงซื้อ.

อย่างไรก็ตาม ธปท. ได้แสดงความกังวลว่า การกู้เงินเพิ่มนี้อาจทำให้สัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP ขยับเข้าใกล้เพดาน 70% ใน 1-2 ปีข้างหน้า ซึ่งจะลดพื้นที่ว่างทางการคลัง (Fiscal Space) สำหรับรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดคิดในอนาคต ธปท. จึงย้ำความสำคัญของการใช้เม็ดเงินอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ตรงจุด และเน้นการสร้างความเข้มแข็งให้โครงสร้างเศรษฐกิจระยะยาว มากกว่าเพียงการกระตุ้นการบริโภคชั่วคราว.

เสียงท้วงติงจากฝ่ายค้านและนักวิชาการ

• พรรคประชาชน เตรียมยื่นญัตติตั้งคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาการใช้เงินกู้ 4 แสนล้านบาท เพื่อตรวจสอบความโปร่งใสและความคุ้มค่าของการใช้เงิน โดยเฉพาะเงินก้อนที่สองที่ระบุว่าจะนำไปชดเชยหรือเปลี่ยนผ่านโครงสร้างพลังงาน.
• รศ.อัทธ์ พิศาลวานิช นักวิชาการอิสระด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ให้ความเห็นว่าเงินกู้ดังกล่าวอาจเป็นเพียงการฟื้นฟูเศรษฐกิจชั่วคราว หากไม่รื้อโครงสร้างพลังงานของประเทศ ซึ่งมีลักษณะผูกขาดและทำให้ค่าไฟไม่ลดลงได้จริง แม้จะอัดฉีดเงินเข้าไป โดยเสนอให้รัฐบาลปรับโครงสร้างค่าไฟและเปิดตลาดพลังงานเสรีเช่นเดียวกับเวียดนาม เพื่อดึงดูดการลงทุนและลดต้นทุนพลังงานในระยะยาว นอกจากนี้ยังมองว่าวงเงินส่วนที่สองเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ อาจผลักดันเงินเฟ้อให้สูงขึ้นได้.

ความผันผวนของค่าเงินบาท

ttb analytics คาดการณ์ว่า ในช่วงครึ่งปีหลัง ค่าเงินบาทมีความเสี่ยงที่จะอ่อนค่าลงอย่างมาก แม้สถานการณ์ในตะวันออกกลางจะคลี่คลายลงบ้าง แต่ผลกระทบจากราคาพลังงานที่ยังคงสูง จะส่งผลกระทบต่อดุลบัญชีเดินสะพัดของไทย รวมถึงแนวโน้มการสิ้นสุดวัฏจักรดอกเบี้ยขาลงของหลายธนาคารทั่วโลก ทำให้เงินบาทอาจเผชิญแรงกดดันต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการที่ประเทศไทยพึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูง.

สรุปและบทส่งท้าย

พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาทเป็นมาตรการสำคัญที่รัฐบาลหวังใช้เป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจและแก้ปัญหาวิกฤตพลังงาน แต่ในขณะเดียวกันก็สร้างความกังวลถึงภาระหนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้น และประสิทธิภาพของการใช้จ่ายหากปราศจากการปฏิรูปโครงสร้างเชิงลึก ความท้าทายของรัฐบาลจึงไม่ใช่แค่การนำเงินไปใช้ แต่เป็นการใช้เงินอย่างโปร่งใส มีประสิทธิภาพ และก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ยั่งยืนต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว โดยคำนึงถึงพื้นที่ทางการคลังและสถานะทางการเงินของประเทศที่ต้องประคับประคองอย่างรอบคอบ.