มติ กบง. ตรึงราคาดีเซล: รัฐงัด พ.ร.ก.คุมโรงกลั่น หั่นค่าการกลั่น 2 บาท/ลิตร

ท่ามกลางสถานการณ์พลังงานโลกที่ผันผวนจากวิกฤตการณ์ในตะวันออกกลาง และความกังวลเรื่องปริมาณน้ำมันสำรองของประเทศ ทางภาครัฐของไทยได้เร่งออกมาตรการเพื่อบรรเทาผลกระทบต่อประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "มติ กบง." หรือคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ซึ่งได้มีการตัดสินใจครั้งสำคัญเพื่อจัดการกับปัญหาราคาน้ำมันดีเซลที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

มติ กบง. ครั้งประวัติศาสตร์: ลดราคาหน้าโรงกลั่นดีเซล 2 บาท/ลิตร

เมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 ที่ประชุมคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ที่มี นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน ได้มีมติสำคัญในการใช้อำนาจตามพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) แก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2516 เพื่อออกประกาศกำหนดให้โรงกลั่นน้ำมันทั้ง 6 แห่งในประเทศไทย ปรับลดราคาขายส่งหน้าโรงกลั่นสำหรับน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว B7 และ B20 ลง 2 บาทต่อลิตร

นี่ถือเป็นการดำเนินการครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ภาครัฐใช้กฎหมายดังกล่าวเพื่อเข้ามากำหนดโครงสร้างราคาน้ำมันในส่วนของโรงกลั่นโดยตรง ซึ่งเป็นไปตามข้อสั่งการเร่งด่วนของนายกรัฐมนตรีที่ต้องการแก้ไขปัญหาราคาน้ำมันแพงที่ส่งผลกระทบต่อค่าครองชีพของประชาชนและภาคธุรกิจขนส่ง

เบื้องหลังการตัดสินใจ: ค่าการกลั่นพุ่งสูงผิดปกติ และภาระกองทุนน้ำมัน

การตัดสินใจของ กบง. มีที่มาจากข้อมูลเชิงลึกที่พบว่า ค่าการกลั่น (GRM) หรือส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันดิบกับราคาน้ำมันสำเร็จรูป ได้พุ่งสูงขึ้นอย่างผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญในช่วงเดือนมีนาคมและเมษายนที่ผ่านมา โดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) พบว่าค่าการกลั่นเฉลี่ยบางช่วงสูงถึง 6 บาทต่อลิตร ซึ่งทำให้ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่นไม่สอดคล้องกับต้นทุนที่แท้จริง

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือ สถานะของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่ปัจจุบันติดลบสูงกว่า 5 หมื่นล้านบาท และต้องแบกรับภาระชดเชยราคาน้ำมันดีเซลมากถึงวันละกว่า 1 พันล้านบาท เพื่อรักษาระดับราคาขายปลีกหน้าปั๊มไม่ให้สูงเกินไป การลดราคาหน้าโรงกลั่นจึงเป็นการช่วยแบ่งเบาภาระของกองทุนน้ำมันฯ และลดการพึ่งพิงเงินอุดหนุนในระยะยาว

กลไก "Singapore Discount" คืออะไร?

มติ กบง. กำหนดกลไกใหม่ในการคำนวณราคาคือ "Singapore Discount" หรือการอ้างอิงราคาตลาดกลางสิงคโปร์แบบหักส่วนลด 2 บาทต่อลิตร จากเดิมที่เคยอ้างอิงราคาสิงคโปร์ทั้งร้อยเปอร์เซ็นต์ โดยมาตรการนี้เป็นการลดกำไรส่วนเกินของโรงกลั่นในสถานการณ์วิกฤต ไม่ใช่การทำให้โรงกลั่นขาดทุน และจะมีการทบทวนตัวเลขค่าการกลั่นทุกสัปดาห์ หากยังคงอยู่ในระดับสูง อาจมีการพิจารณาขยายส่วนลดเพิ่มเติมได้

ผลกระทบและก้าวต่อไป

หลังจากมติ กบง. มีผลบังคับใช้โดยการประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งคาดว่าจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) จะนัดประชุมเพื่อพิจารณาการบริหารจัดการราคาต่อไป ซึ่งจากการคำนวณเบื้องต้น คาดว่าราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลหน้าปั๊มมีโอกาสปรับลดลงทันทีประมาณ 2.14 บาทต่อลิตร

นอกจากนี้ รัฐบาลยังคงเดินหน้าส่งเสริมนโยบายเชื้อเพลิงชีวภาพ โดยเร่งเปิดหัวจ่าย B20 ในสถานีบริการน้ำมันบนถนนสายหลัก และเพิ่มส่วนต่างการชดเชยราคา B20 ให้มากกว่า B7 เพื่อจูงใจให้ภาคการขนส่งหันมาใช้พลังงานที่ผลิตได้เองในประเทศมากขึ้น ซึ่งจะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันและเสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับประเทศในระยะยาว