3 กลไกสำคัญ: รัฐบาลรับมือ 'ราคาน้ำมันแพง' อย่างไร?

สถานการณ์ราคาน้ำมันโลกที่ยังคงผันผวนและมีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง สร้างความกังวลให้กับประชาชนและภาคธุรกิจอย่างกว้างขวาง ในฐานะกลไกสำคัญในการดูแลเสถียรภาพราคาพลังงาน กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จึงตกเป็นจุดสนใจหลักว่าจะมีขีดความสามารถในการแบกรับภาระได้อีกนานแค่ไหน รัฐบาลเองก็กำลังดำเนินมาตรการต่างๆ เพื่อประคับประคองสถานการณ์ เรามาเจาะลึก 3 กลไกหลักที่รัฐบาลไทยกำลังใช้เพื่อรับมือกับวิกฤตน้ำมันแพงในปัจจุบันกันครับ

1. กองทุนน้ำมัน: เกราะป้องกันด่านแรกที่ยังไหว (แต่มีขีดจำกัด)

กระทรวงการคลัง โดยนายลวรณ แสงสนิท ยืนยันว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงยังคงเป็นกลไกหลักในการดูแลเสถียรภาพราคาน้ำมัน และยังมีขีดความสามารถในการกู้ยืมเงินด้วยตัวเองได้อีกประมาณ 20,000 ล้านบาท เพื่อนำมาใช้พยุงราคาไม่ให้กระทบผู้บริโภคมากเกินไป สิ่งสำคัญคือ การกู้ยืมในรูปแบบนี้จะไม่ถูกนับรวมเป็นหนี้สาธารณะ ทำให้รัฐบาลยังคงเดินหน้าใช้กลไกของกองทุนน้ำมันให้เต็มที่ก่อนที่จะพิจารณามาตรการที่รุนแรงขึ้น และจะใช้มาตรการทางภาษีเป็นลำดับสุดท้ายเมื่อกลไกเงินกู้ถูกใช้จนเต็มที่แล้ว

2. พ.ร.ก.ค้ำประกันเงินกู้: กลไกสำรองเมื่อกองทุนฯ ถึงขีดจำกัด

แม้กองทุนน้ำมันจะยังไหวในระดับหนึ่ง แต่สถานะที่ติดลบจากการตรึงราคาพลังงานที่ผ่านมา และราคาน้ำมันโลกที่ผันผวนหนัก ทำให้กระทรวงพลังงาน โดยนายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน มีการหารือร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาถึงแนวทางในการออก พระราชกำหนด (พ.ร.ก.) เพื่อให้กระทรวงการคลังค้ำประกันเงินกู้ สำหรับกองทุนน้ำมัน การเคลื่อนไหวนี้บ่งชี้ว่าหากสถานการณ์เลวร้ายลงและวงเงินกู้เองของกองทุนน้ำมันไม่เพียงพอ รัฐบาลก็พร้อมจะใช้กลไกนี้เป็นวงเงินเสริม อย่างไรก็ตาม การกู้ยืมภายใต้ พ.ร.ก. นี้ จะถูกนับรวมเป็นหนี้สาธารณะ ซึ่งเป็นสิ่งที่รัฐบาลพยายามหลีกเลี่ยงหากไม่จำเป็น และกำลังติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดเพื่อพิจารณาจุดที่ต้องเริ่มใช้กลไกกู้เงินอย่างเหมาะสม

3. มาตรการเสริมอื่นๆ: การปรับราคาและการประหยัดพลังงาน

นอกเหนือจากกลไกเงินกู้ของกองทุนน้ำมันแล้ว รัฐบาลยังมีมาตรการเสริมอื่นๆ ที่เตรียมพร้อมไว้ ซึ่งจะถูกนำมาใช้เป็นลำดับสุดท้ายหรือดำเนินการควบคู่กันไป เพื่อบริหารจัดการผลกระทบจากราคาน้ำมันที่ผันผวน ได้แก่:

• การปรับขึ้นราคาแบบค่อยเป็นค่อยไป: หลังจากมาตรการตรึงราคาน้ำมันดีเซลครบกำหนด (จากเดิม 15 วัน ซึ่งกำลังจะหมดลง) รัฐบาลส่งสัญญาณว่าจะมีการปรับขึ้นราคาน้ำมันทั้งดีเซลและเบนซินแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่การขึ้นพรวดเดียว เพื่อลดผลกระทบต่อประชาชน และเป็นการเคลื่อนไหวตามกลไกของตลาด
• การเพิ่มสัดส่วนเชื้อเพลิงทางเลือก: มีการพิจารณาให้ใช้น้ำมันดีเซล B7 แทน B5 และส่งเสริมการใช้น้ำมัน E20 มากขึ้น เพื่อยืดระยะเวลาการใช้น้ำมันดิบและลดการพึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิง
• การเพิ่มปริมาณน้ำมันสำรอง: รัฐบาลมีมาตรการระงับการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูป (ยกเว้น สปป.ลาวและเมียนมา) และเพิ่มสัดส่วนการสำรองน้ำมันตามกฎหมายจาก 1% เป็น 3% ภายในสิ้นเดือนเมษายน (โดยจะเพิ่มเป็น 1.5% ภายในสิ้นเดือนมีนาคม) เพื่อให้มีปริมาณน้ำมันสำรองเพียงพอต่อสถานการณ์ที่ไม่คาดฝัน
• มาตรการประหยัดพลังงาน: เตรียมเสนอคณะรัฐมนตรีออกชุดมาตรการประหยัดพลังงานเพิ่มเติม เพื่อลดความต้องการใช้น้ำมันโดยรวมของประเทศ

โดยสรุป รัฐบาลกำลังติดตามสถานการณ์ราคาน้ำมันโลกอย่างใกล้ชิดและเตรียมมาตรการรับมือแบบหลายชั้น ตั้งแต่การใช้ศักยภาพของกองทุนน้ำมันที่มีอยู่ การพิจารณาออก พ.ร.ก. ค้ำประกันเงินกู้ ไปจนถึงมาตรการด้านภาษี การปรับราคาอย่างค่อยเป็นค่อยไป และการส่งเสริมการใช้พลังงานทางเลือก ซึ่งทั้งหมดนี้มีเป้าหมายเพื่อบริหารจัดการผลกระทบจากราคาน้ำมันที่ผันผวนให้แก่ประชาชนอย่างรอบคอบที่สุด โดยจะพยายามใช้กลไกเงินกู้ของกองทุนน้ำมันให้เต็มที่ก่อนเสมอ